Kónčina wokoło Kulowa bu před wjace hač 4.500 lětami wobsydlena. To dopokazuja archeologiske namakanki. Po pućowanju ludow běchu so w kónčinje dźensnišeje Łužicy Słowjenjo zasydlili. 

Milčenjo, kiž tu tehdom sydlachu, běchu předchadnicy hornjołužiskich Serbow. Z juha přićahnywši, běchu so wot 6. lětstotka sem na płódnych hlinach mjez Budyšinom, Kamjencom a Lubijom zasydlili a sej wsy w formje kulowca twarili. Na sewjeru tutoho staroserbskeho sydlenskeho ruma běchu – šěroko rozbrojene – dalše kupy serbskich sydlišćow. 

Hier kommt am besten noch ein Freisteller hin

Serbja so w nižinje Čorneho Halštrowa zasydleja

W 13. lětstotku, zdźěla tež hižo prjedy, běchu Serbja tutu kónčinu we wjacorych žołmach a ze wšelakich směrow z juha sem wobsydlili. Tehdy nasta tež wjes Kulowc.  

Zdobom počachu so ze zapada sem Němcy zadobywać, Serbja buchu namócnje germanizowani. W pozdźišich dobach su serbscy ratarjo pod wuklukowanjom feudalnych knjezow runje tak ćerpjeli kaž němscy.  

Kamjenscy knježa – załožićeljo města

Drje w prěnjej połojcy 13. lětstotka bě na honach Kulowca tež wjes Kulow nastała. W załoženskim wopismje 20 km zdaleneho klóštra Marijina hwězda so mjenujcy 1248 prěni raz „villa Wittigenow“ naspomnja. Srjedźowysokoněmske mjeno „Wittigen auwe“ je mjeno za sydlišćo w „nižinje Wittigena“. Po wšěm zdaću je Kamjenski hrabja Wittigo I. załožićel tutoho sydlišća abo znajmjeńša jeho prěni knjez. Kamjenscy hrabjojo běchu w 13. a 14. lětstotku w kónčinje knježili, kiž saha wot zapadnych Łužiskich hór po woběmaj bokomaj Čorneho Halštrowa nimale hač do Wojerec. 1286 so potom „civitatem Witigenhow“ naspomnja – potajkim Kulow jako město. 

Z wóčkom do zańdźenosće –
sydom lětstotkow stawiznow města

srjedźowěku

Stadtplan Wittichenau 1780
dale čitać

nowowěku

Ausschnitt Karte der Oberlausitz, Kupferstich von Adam Friedrich Zürner, 1759

dale čitać

19. lětstotku

Stadtplan Wittichenau 1780
dale čitać

20. lětstotku

Blick in die Bautzener Straße
dale čitać

21. lětstotku

Festgottesdienst zur Unterzeichnung der Städtepartnerschaft mit Lubomierz
dale čitać